Door René Arbeider, energie-expert bij Energievergelijker.nl
Bij de sleuteloverdracht lees je samen met de verkoper de meterstanden af. Het liefst heb je dan al een energiecontract voor het nieuwe adres geregeld, en daarvoor moet je een jaarverbruik opgeven van een huis waarin je nog geen winter hebt gewoond. Kom je uit een huurappartement, dan is dat extra lastig. Een tussenwoning of een twee-onder-een-kap gebruikt al snel een paar honderd kuub gas meer dan je gewend bent.
Wat een woningtype gemiddeld gebruikt
Een eerste houvast zijn de cijfers van het CBS. Het statistiekbureau houdt per woningtype bij hoeveel gas en stroom er gemiddeld per jaar aan een huis wordt geleverd. De meest recente cijfers gaan over 2025 en zijn nog voorlopig (CBS-tabel ‘Energieverbruik particuliere woningen; woningtype en regio’s’, bijgewerkt op 31 augustus 2026):
- Appartement: 550 m³ gas en 1.830 kWh stroom
- Tussenwoning: 770 m³ gas en 2.550 kWh stroom
- Hoekwoning: 890 m³ gas en 2.760 kWh stroom
- Twee-onder-een-kapwoning: 1.010 m³ gas en 3.220 kWh stroom
- Vrijstaande woning: 1.260 m³ gas en 4.160 kWh stroom
Over alle woningen samen komt het CBS uit op 790 m³ gas en 2.580 kWh stroom per jaar. Het zijn gemiddelden over huizen van elke leeftijd en met bewoners in elke samenstelling. Een vrijstaand huis uit de jaren zeventig met de originele kozijnen zit er waarschijnlijk boven. Een woning met een warmtepomp gebruikt weinig of geen gas en juist meer stroom.
Het CBS geeft ook een netto cijfer voor stroom, waarin de teruglevering van vooral zonnepanelen al is verrekend. Voor een tussenwoning is dat gemiddeld 1.710 kWh. Liggen er panelen op het huis dat je koopt, vraag dan hoeveel ze per jaar opwekken. Dat telt vanaf 2027 anders mee, omdat de salderingsregeling dan stopt.
Vraag het de verkoper en kijk naar het label
Preciezer dan een landelijk gemiddelde is het verbruik van de huidige bewoners. Vraag de verkoper of de makelaar om de laatste jaarafrekening, of om een schermafbeelding uit de app van hun leverancier. Reken er wel mee dat zij misschien met meer of minder mensen in het huis wonen, of de thermostaat anders zetten dan jij van plan bent. Een gezin met drie tieners gebruikt meer warm water dan een stel dat net samenwoont.
Het energielabel zegt iets over de isolatie, en daarmee vooral over het gasverbruik. Een huis met label A houdt de warmte beter vast dan een huis met label E. Hoe je zelf het energieverbruik van een woning inschat, lees je in een uitleg met omrekenfactoren voor gas en stroom. Daar staat ook waarom een vrijstaand huis via vier gevels warmte verliest en een tussenwoning via twee.
Wat de schatting wel en niet bepaalt
Het verbruik dat je opgeeft, bepaalt in de eerste plaats je maandelijkse voorschot. Na twaalf maanden volgt de jaarafrekening op basis van de werkelijke meterstanden. Heb je te laag geschat, dan betaal je bij. Lag je schatting te hoog, dan krijg je geld terug. De prijs per kWh en per kuub verandert daar niet door.
Je schatting heeft wel invloed op welke aanbieding het voordeligst uitvalt. Leveranciers rekenen naast een prijs per eenheid ook vaste leveringskosten per maand. Bij een klein verbruik wegen die vaste kosten zwaarder, bij een groot verbruik telt vooral het tarief per kWh en per kuub. Een contract dat voor een appartement gunstig uitpakt, kan bij een vrijstaand huis achter een ander aanbod eindigen. In de prijsmeting van Energievergelijker.nl liepen de vaste leveringskosten voor stroom en gas samen op 10 november uiteen van € 125 tot € 236 per jaar bij de eenjarige contracten.
Daarom heeft het zin om energiecontracten te vergelijken op basis van een geschat verbruik en die schatting een paar keer te variëren. Probeer het met het CBS-gemiddelde van je woningtype en daarna met het verbruik van de vorige bewoners. Weet je helemaal niets, dan kun je in plaats van een jaarverbruik ook het aantal personen in je huishouden invullen. Op Energievergelijker.nl kan dat allebei. Die vergelijkingssite uit Zwolle zet sinds 2004 de contracten van energieleveranciers voor particulieren en bedrijven naast elkaar.
Vast of variabel in je eerste jaar
Met een vast contract staat je tarief voor de hele looptijd vast. Zeg je eerder op, dan kan de leverancier een opzegvergoeding rekenen. Volgens ConsuWijzer van de ACM mag dat alleen bij een contract voor bepaalde tijd waarvan de looptijd nog niet voorbij is. Is energie sinds het afsluiten duurder geworden, dan betaal je geen vergoeding. Een variabel of dynamisch contract heeft geen opzegvergoeding. De opzegtermijn is bij elk energiecontract maximaal een maand.
Woon je nu in een huurhuis met een eigen energiecontract, kijk dan of je dat mee kunt nemen. Volgens ConsuWijzer kan dat bij sommige leveranciers, en soms mag je het contract een tijdje op beide adressen gebruiken. Dat is handig als de huur en de nieuwe hypotheek een maand overlappen.
Na de sleuteloverdracht
Maak bij de overdracht een foto van de meters, met datum. Die standen geef je door aan je leverancier en ze vormen het beginpunt van je eerste jaarafrekening. Kijk daarna elke paar maanden in de app of op het klantportaal hoe je verbruik loopt. De eerste koude maanden laten snel zien of je schatting klopt. Zit je er ver boven, verhoog dan je voorschot, zodat de eerste jaarafrekening geen grote naheffing wordt.