Water dat bevriest, zet uit. Dat simpele natuurkundige feit is de reden dat een kleine scheur in de verf, een losse dakpan of een verstopte goot in de winter ineens een groot probleem wordt. Wie in het najaar een rondje om het huis loopt, voorkomt een hoop schade en kosten. Een uurtje kijken op een droge zaterdag is vaak al genoeg.
Waarom het najaar het juiste moment is
In de herfst is het meestal nog droog en mild genoeg om kleine reparaties uit te voeren. Verf en kit hebben een minimale temperatuur nodig om goed te hechten en uit te harden, en die wordt in december en januari vaak niet meer gehaald. Wat je nu laat liggen, moet dus tot het voorjaar wachten.
Ondertussen gaat het weer gewoon door. Regen trekt in scheurtjes en open naden, bevriest en duwt het materiaal verder uit elkaar. Na een paar vorstperiodes is een haarscheurtje in de verflaag een plek met houtrot geworden.
Het huis winterklaar maken begint volgens Vakwerk Plusgarantie, het keurmerk van OnderhoudNL voor schilders en onderhoudsbedrijven, bij kozijnen, deuren, gevels en dakranden. Zij wijzen er ook op dat ventilatie binnenshuis meetelt, omdat condens en schimmel van binnenuit schade geven. Met die plekken in je achterhoofd is de checklist hieronder snel afgewerkt.
De checklist voor buiten
Pak een ladder, een zaklamp en een schroevendraaier en loop het huis systematisch rond. Begin bovenaan en werk naar beneden, zodat je niets overslaat.
- Dakgoten en regenpijpen leeg en vrij van bladeren
- Dakpannen en nokvorsten op hun plek, zonder scheuren
- Schilderwerk van kozijnen, deuren en boeidelen zonder scheurtjes, blazen of loslatende verf
- Kitnaden rond kozijnen en dorpels gesloten en elastisch
- Voegwerk van de gevel zonder gaten of losse stukken
- Ventilatieroosters en kruipruimteluiken open en schoon
- Buitenkraan afgesloten en leeggelopen
Schilderwerk en kozijnen verdienen extra aandacht
Van alle punten op de lijst is het houtwerk het meest kwetsbaar. Druk met de schroevendraaier op verdachte plekken, vooral onderin kozijnen en bij de verbindingen in de hoeken. Voelt het hout zacht of verkleurt het, dan zit er waarschijnlijk vocht in.
Kleine beschadigingen kun je zelf bijwerken als het weer het toelaat. Bij grotere plekken of twijfel is het verstandig een schilder te laten kijken, want houtrot breidt zich onder een gave verflaag ongemerkt uit.
Zitten de kozijnen er al tientallen jaren in en is het hout op meerdere plekken aangetast, dan is bijwerken soms niet meer genoeg. Wat er komt kijken bij het vervangen van alle kozijnen in huis, van inmeten tot levertijd, maakt het tot een flinke klus die je beter in een rustig seizoen plant. Voor de komende winter kan een vakman de ergste plekken tijdelijk dichtmaken.
Goten, dak en gevel
Verstopte dakgoten zijn een klassieke bron van winterschade. Het water loopt over de rand, langs de gevel en trekt in voegwerk en houten boeidelen. Bij vorst kan het in de goot zelf bevriezen, waardoor de goot doorbuigt of loslaat.
Een losse dakpan zie je vanaf de grond niet altijd. Kijk daarom ook op zolder, met de zaklamp, of je ergens licht of vochtplekken ziet. Een kapotte pan vervangen is nu een kleine klus, terwijl een lekkage midden in de winter vaak meteen schade aan isolatie en plafond geeft.
Bekijk ten slotte het voegwerk van de gevel. Open voegen laten regenwater tot diep in de muur door, waar het bij vorst stukjes steen en mortel kan losdrukken. Kleine gaatjes herstel je zelf met voegmortel, bij grotere stukken is een voeger de aangewezen vakman.
Water uit leidingen en kranen
Een buitenkraan die niet is afgesloten, is een van de meest voorkomende oorzaken van een gesprongen leiding. Sluit het binnenkraantje af, open de buitenkraan en laat het water eruit lopen. Laat de kraan daarna open staan, zodat er geen water in achterblijft.
Leidingen in een onverwarmde schuur of garage verdienen dezelfde aandacht. Isoleer ze met leidingschalen of tap ze af als je ze in de winter niet gebruikt.